Puntu finkoko iterazioa

f(x)=0f(x)=0 berridatzi x=ϕ(x)x=\phi(x) gisa eta iteratu: noiz konbergitzen duen (ϕ(α)<1|\phi'(\alpha)|<1), zein abiaduratan, eta metodoaren ordena ϕ\phi-ren zein deribatu anulatzen diren soluzioan ematen duen teorema.

f(x)=0-tik x=φ(x)-ra

f(x)=0f(x)=0 ekuazio oro (era askotara) puntu finkoko problema gisa berridatz daiteke: x=ϕ(x)x=\phi(x); soluzioak ϕ(α)=α\phi(\alpha)=\alpha betetzen du. Metodoa funtzioa iteratzea da:

xk+1=ϕ(xk),k=0,1,2,x_{k+1}=\phi(x_k),\qquad k=0,1,2,\dots

Ordena φ-ren deribatuen araberakoa da

FrogapenaDedukzioa: puntu finkoaren konbergentzia eta ordenaIkusi orri propio gisa →
  1. Izan bedi ek=xkαe_k=x_k-\alpha. ϕ(xk)\phi(x_k) Taylor bidez garatzen dugu α\alpha-ren inguruan eta ϕ(α)=α\phi(\alpha)=\alpha dela erabiltzen dugu:

    xk+1=ϕ(xk)=α+ϕ(α)ek+ϕ(α)2ek2+ϕ(α)6ek3+x_{k+1}=\phi(x_k)=\alpha+\phi'(\alpha)\,e_k+\frac{\phi''(\alpha)}{2}\,e_k^2+\frac{\phi'''(\alpha)}{6}\,e_k^3+\cdots
  2. α\alpha kenduta, puntu finkoko iterazioaren errore-ekuazioa geratzen da:

    ek+1=ϕ(α)ek+ϕ(α)2ek2+ϕ(α)6ek3+e_{k+1}=\phi'(\alpha)\,e_k+\frac{\phi''(\alpha)}{2}\,e_k^2+\frac{\phi'''(\alpha)}{6}\,e_k^3+\cdots
  3. ϕ(α)0\phi'(\alpha)\ne 0 bada, gai nagusia lineala da: ek+1ϕ(α)eke_{k+1}\approx\phi'(\alpha)e_k. Erroreak uzkurtu egiten dira ϕ(α)<1|\phi'(\alpha)|<1 bada (konbergentzia lineala, ϕ(α)|\phi'(\alpha)| faktorearekin) eta hazi ϕ(α)>1|\phi'(\alpha)|>1 bada: horixe da konbergentzia lokalaren irizpidea.

  4. Gainera ϕ(α)=ϕ(α)==ϕ(p1)(α)=0\phi'(\alpha)=\phi''(\alpha)=\dots=\phi^{(p-1)}(\alpha)=0 eta ϕ(p)(α)0\phi^{(p)}(\alpha)\ne 0 badira, aurreko gai guztiak desagertzen dira eta bizirik dirauen lehenak ordena finkatzen du: puntu finkoko metodo baten ordenaren teorema da, hain zuzen.

    ek+1=ϕ(p)(α)p!ekp+O(ekp+1)e_{k+1}=\frac{\phi^{(p)}(\alpha)}{p!}\,e_k^p+\mathcal{O}\bigl(e_k^{p+1}\bigr)
  5. Berehalako aplikazioa: Newton-entzat, ϕ=xff\phi=x-\frac{f}{f'} eta ϕ=ff(f)2\phi'=\frac{f f''}{(f')^2}, erro sinple batean anulatzen dena (f(α)=0f(\alpha)=0). Orokorrean ϕ(α)0\phi''(\alpha)\ne 0 denez, Newton-ek 2. ordena du, frogapen zuzenarekin bat etorriz.

Teorema honek azaltzen du zergatik den Newton 2. ordenakoa: bere iterazio-funtzioak, ϕ=xff\phi=x-\frac{f}{f'}, ϕ(α)=0\phi'(\alpha)=0 betetzen du erro sinple batean. Ordenaren definizio orokorra eta haren neurketa praktikoa Konbergentzia-ordena eta eraginkortasuna orrian lantzen dira.

Adibidea: konbergentzia motela

Adibideaφ(x)=cos²x iteratu

Ebatzi x=cos2xx=\cos^2 x, xk+1=cos2(xk)x_{k+1}=\cos^2(x_k) zuzenean iteratuz x0=0.3x_0=0.3-tik, eta estimatu konbergentzia-abiadura.

  1. Lehen iteratuek soluzioaren inguruan oszilatzen dute: x1=0.9127x_1=0.9127, x2=0.3741x_2=0.3741, x3=0.8665x_3=0.8665, x4=0.4193x_4=0.4193, x5=0.8343,x_5=0.8343,\dots oso poliki hurbilduz α=0.641714\alpha=0.641714-ra.

  2. Abiadura puntu finkoko deribatuak finkatzen du: ϕ(x)=2cosxsinx=sin2x\phi'(x)=-2\cos x\sin x=-\sin 2x, eta α\alpha-n:

    ϕ(α)=sin(20.641714)=0.959<1|\phi'(\alpha)|=|\sin(2\cdot 0.641714)|=0.959<1

Konbergitzen du (zeinu negatiboak oszilazioa azaltzen du), baina 0.9590.959 faktorearekin: 455 iterazio behar dira 10910^{-9}-ko errorea lortzeko. Newton-ek ekuazio bera 5 iteraziotan ebazten du; hor ikusten da 1. eta 2. ordenaren arteko aldea.